Tuesday, May 10, 2011

Lost Highway 1997-David Lynch- Η ερμηνεία της Πραγματικότητας (2)



Η υπόθεση
Εάν κάποιος επιχειρούσε να περιγράψει την υπόθεση του Lost Highway απλά, αποφεύγοντας να δώσει τις προσωπικές του ερμηνείες για όσα συμβαίνουν θα κατέληγε σε μια τέτοια περίπου περιγραφή:
Ένας σαξοφωνίστας ο Fred νομίζει ότι η γυναίκα του τον απατά. Της κάνει ερωτήσεις, της τηλεφωνεί προσπαθώντας να την ελέγξει. Μυστηριώδεις βιντεοταινίες από κάποιον που έχει εισχωρήσει μυστικά στο σπίτι τους και τους έχει βιντεοσκοπήσει την ώρα που κοιμόντουσαν φτάνουν με το ταχυδρομείο. Η τελευταία από τις βιντεοκασέτες αυτές παρουσιάζει το πτώμα της γυναίκας του, Renee. Ο ίδιος ο Fred στέκεται πάνω από το πτώμα μέσα στα αίματα. Ο Fred κατηγορείται για το φόνο της και συλλαμβάνεται. Κλεισμένος στο κελί υφίσταται μια μεταμόρφωση και γίνεται ο νεαρός μηχανικός, Pete. Ο Pete δεν θυμάται τα τελευταίες μέρες και πως κατέληξε στο κελί. Μετά από μια περίοδο ανάρρωσης επιστρέφει στο συνεργείο αυτοκινήτου όπου δουλεύει. Ένας από τους πελάτες του είναι ο επικίνδυνος γκάνγκστερ Mr Edie. Ο Pete ερωτεύεται την ερωμένη του Mr. Edie, την Alice. Ο Pete και η Alice ξεκινούν μια κρυφή ερωτική σχέση. Ο Edie το πληροφορείται και αρχίζει να απειλεί τον Pete. Η Alice προτείνει στον Pete να κλέψουν χρήματα και κοσμήματα από κάποιον γνωστό της, παραγωγό ταινιών πορνό, ώστε να έχουν τα μέσα να ξεφύγουν από τον προηγούμενο εραστή της. Όταν όμως διαπράξουν την ληστεία η Alice τον εγκαταλείπει και εκείνος ξανά- μεταμορφώνεται σε Fred.
Πέρα από την υπόθεση
Στο έργο όμως, αυτό συμβαίνουν πολλά περισσότερα παράδοξα και ενδιαφέροντα από όσα αναδεικνύει αυτή η απλή περιγραφή. Καταρχάς, αξίζει να σημειωθεί ότι στο Lost Highway ο χρόνος δεν είναι γραμμικός. Με μια πρώτη ματιά κάποιος θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η αφήγηση της ταινίας διανύει ένα κύκλο τελειώνοντας με την σκηνή με την οποία άρχισε. Ο ήρωας Fred απαντά στο θυροτηλέφωνο του σπιτιού του, όπου κάποιος τον πληροφορεί ότι ο Dick Laurant (Mr. Edie) είναι νεκρός. Από το δρόμο ακούγεται ένα αυτοκίνητο που επιταχύνει και οι σειρήνες του περιπολικού. Στην αρχή βέβαια του έργου ο ήρωας δεν γνωρίζει ποίος είναι ο Dick, ούτε γιατί έχει σημασία αυτή η πληροφορία. Αντίθετα, στην τελευταία σκηνή ο ίδιος ο ήρωας ο Fred μεταδίδει αυτή την πληροφορία μέσω του θυροτηλεφώνου στον εαυτό του που βρίσκεται ταυτόχρονα μέσα στο σπίτι. Φαίνεται, λοιπόν, ότι στο έργο αυτό ο χρόνος έχει διανύσει ένα πλήρη κύκλο. Εάν κάποιος επιχειρούσε να φανταστεί τι θα συνέβαινε μετά το τέλος της ταινίας θα ήταν υποχρεωμένος να φανταστεί ξανά από την αρχή όλα τα συμβάντα του έργου για να καταλήξει στο ίδιο σημείο.
Ο Χρόνος και η Δομή
Με μια δεύτερη προσεκτικότερη ματιά, ωστόσο, αποδεικνύεται ότι η δομή του δεν είναι πλήρως κυκλική ματιά αλλά ότι στην ουσία σχηματίζει ένα 8. Η ανάπτυξη του πρώτου κύκλου ξεκινάει με την αρχή της ταινίας. Στο σημείο που είναι η ένωση του 8 πραγματοποιείται η πρώτη μεταμόρφωση του Fred σε Pete. Ο δεύτερος κύκλος περιλαμβάνει τα γεγονότα της ζωής του Pete, τον έρωτα του με την Alice και την απόπειρα ληστείας. Γυρνώντας πίσω στην ένωση του 8 ο Pete γίνεται ξανά Fred. Το υπόλοιπο του πρώτου κύκλου διανύεται και ο κύκλος ολοκληρώνεται με την πρώτη\ τελευταία σκηνή. Η δομή της ταινίας θυμίζει έντονα το μαθηματικό σχήμα και εύρημα που ονομάζεται moebius. Το σχήμα αυτό δημιουργεί ένα αντικείμενο που μοιάζει να διαθέτει μια μόνο επιφάνεια. Κατορθώνει, δηλαδή, να ενώσει δύο επιφάνειες σε μία καταρρίπτοντας το όριο που υπάρχει ανάμεσα τους. Με τον ίδιο τρόπο ενώνονται οι δύο πραγματικότητες σε μία στην κάθε μεταμόρφωση του ήρωα. Σαν όριο ανάμεσα στις δύο πραγματικότητες λειτουργεί η ατομική ταυτότητα. Όταν η έννοια της καταλύεται με την μεταμόρφωση του Fred σε Pete και αντίστροφα οι δύο πραγματικότητες συγχέονται.
O Ορισμός της Πραγματικότητας και H Ατομική Ταυτότητα
Στο Lost Highway η αμφισβήτηση της δυνατότητας ορισμού της πραγματικότητας συνδέεται στενά με την αμφισβήτηση της ατομικής ταυτότητας. Όλοι σχεδόν οι χαρακτήρες του έργου αποτελούν μια πρόκληση στον ορισμό της ατομικής ταυτότητας και σε ακολουθία στον ορισμό της πραγματικότητας. Ο Mr. Edie είναι ταυτόχρονα και ο Dick Laurent. Στην περίπτωση αυτή ο χαρακτήρας διαθέτει δύο ονόματα. Το όνομα λειτουργεί σαν το πρώτο προσδιοριστικό της ατομικής ταυτότητας. Ο Mr. Edie\ Dick Laurent, ως εγκληματίας που επιθυμεί να κρύψει τις παρανομίες του και να παραμένει ασύλληπτος, έχει δημιουργήσει δύο ταυτότητες και δύο ονόματα. Οι θεατές είναι εύκολο να αποδεχτούν τη διττή ταυτότητα του συγκεκριμένου χαρακτήρα καθώς ο σκηνοθέτης τους παρέχει άμεσα μια λογική και οικεία εξήγηση. Αντίθετα, οι υπόλοιποι ήρωες του Lost Highway αποτελούν μια μεγαλύτερη πρόκληση για την έννοια της ατομικής ταυτότητας καθώς συχνά παρουσιάζονται διττοί χωρίς να είναι δυνατόν να ερμηνευτεί ποτέ λογικά η διπλή φύση τους. Οι δύο γυναίκες του έργου ενσαρκώνονται από τη ίδια ηθοποιό την Patricia Arquette. Ως Renee είναι μελαχρινή και ως Alice ξανθιά. Δύο διαφορετικοί χαρακτήρες η Renne και η Alice μοιράζονται εκπληκτικές σωματικές ομοιότητες. Καθώς το σώμα είναι ένα από τα στοιχεία ορισμού της ατομικής ταυτότητας το γεγονός ότι η ίδια ηθοποιός παίζει και τις δύο γυναίκες θέτει υπό αμφισβήτηση τη διάκριση τους. Επιπλέον, οι δύο γυναίκες διαθέτουν την ίδια σχεδόν ηθική και μοιράζονται τον ίδιο ρόλο μέσα στο έργο. Και οι δύο λειτουργούν σαν μοιραίες γυναίκες. Άπιαστες και καταστροφικές για τον ήρωα Fred\ Pete. Αντίστροφα, οι ήρωες Pete και Fred δεν διαθέτουν καμία σωματική ομοιότητα. Φαίνεται, όμως, ότι ο ένας να μετατρέπεται στον άλλο. Επιπλέον, από ένα σημείο και πέρα υπάρχει μια σύγχυση στις μνήμες τους. Μοιράζονται τέλος το ίδιο κίνητρό, τον ίδιο στόχο, την κατάκτηση της ίδιας γυναίκας. Αν και το σώμα ως το εξωτερικό σύνορο της ατομικής ταυτότητας διαφοροποιεί τους δύο αυτούς χαρακτήρες η έλλειψη προσωπικής συνέχειας και η ίδια ηθική κατορθώνουν να καταλύσουν το όριο ανάμεσα στο Fred και τον Pete και να αμφισβητήσουν τον ορισμό της ατομικής ταυτότητας.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας χαρακτήρας στο Lost Highway ο οποίος λειτουργεί αποκλειστικά σχεδόν ως ένα οπτικό σύμβολο της κατάλυσης των ορίων και των διαστάσεων που συνήθως σηματοδοτούν την πραγματικότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο χαρακτήρας αυτός εμφανίζεται χωρίς καμία ατομική ταυτότητα. Παρουσιάζεται περισσότερο σαν ένα υπερφυσικό ον και λιγότερο ως ένας άνθρωπος. Ο χαρακτήρας αυτός δεν έχει όνομα, το πρώτο δηλαδή στοιχείο ταυτότητας. Επιπλέον, η εμφάνιση του με λευκό make up και ξυρισμένα φρύδια είναι αρκετά αλλόκοτη. Ο τρόπος με τον οποίο εμφανίζεται και εξαφανίζεται στις περισσότερες σκηνές του έργου δεν δικαιολογείται από την αφήγηση. Λειτουργεί σαν ένα φάντασμα το οποίο φεύγει από το προσκήνιο σαν να μην υπήρξε ποτέ εκεί από την αρχή. Η ικανότητα του αυτή προβάλλεται στην πρώτη εμφάνιση του στο έργο. Σε ένα πάρτι πλησιάζει τον Fred και τον ρωτάει εάν θυμάται το γεγονός ότι έχουν ξανασυναντηθεί. Όταν ο Fred του λεει ότι δεν το θυμάται εκείνος απαντά ότι είχαν βρεθεί στο σπίτι του Fred. Στη συνέχεια δε τον προκαλεί λέγοντας του ότι είναι στο σπίτι του Fred εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Του δίνει ένα τηλέφωνο και του ζητά να τηλεφωνήσει στο σπίτι του. Όταν ο Fred πραγματοποιεί το τηλεφώνημα στο σπίτι του, του απαντά ο άνθρωπος που είναι μπροστά του. Από αυτή τη σκηνή αποδεικνύεται ότι ο άνθρωπος αυτός κατορθώνει να παραβιάσει τις βασικές διαστάσεις της πραγματικότητας, το χώρο και το χρόνο. Μπορεί να είναι ταυτόχρονα σε δύο μέρη. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η παρουσία του χαρακτήρα αυτού σηματοδοτεί την κατάλυση της πραγματικότητας. Ύστερα από τη σκηνή αυτή το Lost Highway γίνεται ολοένα πιο παράδοξο. Εάν κάποιος επέλεγε να ερμηνεύσει το Lost Highway σαν την φαντασίωση μιας σχιζοειδής προσωπικότητας, του Fred, που δολοφονεί τη γυναίκα του από ζήλια, η σκηνή αυτή θα ήταν το πρώτο σημάδι της ρήξης της πραγματικότητας. Από το σημείο αυτό αρχίζει η σύγχυση στο κεφάλι του Fred και το παραλήρημα του, το οποίο είναι η ζωή του ως Pete και η ερωτική του σχέση με την Alice.
Η περίπλοκη δομή της ταινίας και οι μεταμορφώσεις των κεντρικών ηρώων δημιουργούν το αίσθημα του αποπροσανατολισμού στους θεατές. Στο αίσθημα αυτό συμβάλουν οι διάλογοι, το μοντάζ και η γενικότερη αισθητική της ταινίας. Υπάρχουν μεγάλα κενά σιωπής όταν μιλούν δύο πρόσωπα. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι διάλογοι ακούγονται αφύσικοι και βεβιασμένοι. Ο θεατής διαρκώς αναρωτιέται εάν οι ατάκες των χαρακτήρων κρύβουν κάποιο άλλο κρυφό νόημα. Τα ηχητικά κενά των διαλόγων θα μπορούσαν να μεταφραστούν οπτικά σε μια μαύρη οθόνη. Πραγματικά η ταινία περιλαμβάνει αρκετά στιγμιότυπα όπου ολόκληρο το πλάνο καλύπτεται από μαύρο, από ένα κενό. To μοντάζ της ταινίας περιλαμβάνει μια σωρεία από αργά fade in \ fade out με αποτέλεσμα ο θεατής να έρχεται πολύ συχνά και για αρκετό χρονικό διάστημα αντιμέτωπος με μια μαύρη οθόνη. Παραδοσιακά στον κινηματογράφο το συγκεκριμένο εφε μετάβασης χρησιμοποιείται με φειδώ και σηματοδοτεί το πέρασμα ενός σημαντικού χρονικού διαστήματος και ίσως την αλλαγή του χώρου. Συνήθως, όταν το εφε είναι ιδιαίτερα αργό ο θεατής καταλαβαίνει ότι το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει ανάμεσα στις δύο σκηνές που ενώνει είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Ο Lynch, όμως, χρησιμοποιεί αργά fade in\out με αρκετά μεγάλη συχνότητα σηματοδοτώντας μικρές και σε ένα βαθμό αδιευκρίνιστες αλλαγές στο χρόνο . Η μαύρη οθόνη που δημιουργεί το εφε αυτό διακόπτει τη ροή της αφήγησης και δημιουργεί μια αίσθηση αποσπασματικότητας. Με αντίστοιχο τρόπο λειτουργεί και ο φωτισμός της ταινίας. Σκοτεινοί χώροι δημιουργούν μαύρη οθόνη μέσα από την οποία άλλοτε ξεπροβάλουν και άλλοτε εξαφανίζονται οι ήρωες. Ο φωτισμός αυτός δημιουργεί χώρους αδιευκρίνιστους. Ο θεατής δυσκολεύεται να ορίσει το μυαλό του χώρο μέσα στον οποίο κινούνται οι ήρωες. Ο Lynch έχει δημιουργήσει το οπτικό σύμβολο των διαρκών διακοπών στη ροή της αφήγησης, που επιτυγχάνεται με τα μέσα που αναλύθηκαν παραπάνω, και το συμπεριλαμβάνει στην ταινία του. Στους τίτλους της αρχής και του τέλους αλλά και σε άλλα σημεία του έργου υπάρχει ένα πλάνο το οποίο παρουσιάζει τις διακοπτόμενες διαχωριστικές γραμμές του δρόμου. Φαίνεται σαν κάποιο αυτοκίνητο να τρέχει πάνω στο δρόμο φωτίζοντας τις με τα φώτα του. Ο δρόμος και οι γραμμές αυτές είναι ένα καλό σύμβολο της ροής της αφήγησης της ταινίας. Αντί όμως να διαθέτουν συνέχεια και ροή (όπως είναι σύνηθες να έχει μια αφήγηση) παρουσιάζουν διαρκείς διακοπές. Με τον τρόπο αυτό οι διάλογοι, ο φωτισμός, το μοντάζ σε συνάρτηση με το σενάριο και τη δομή της ταινίας κατορθώνουν να δημιουργήσουν μια εμπειρία σύγχυσης, αποπροσανατολισμού και αποσπασματικότητας για τους θεατές.
Μα τι συμβαίνει τελικά στο Lost Highway;
Έχουν γίνει πολλές απόπειρες ερμηνείας του Lost Highway. Το έργο, άλλωστε, είναι επί σκοπού κατασκευασμένο με ένα τρόπο που να παραμένει ανοικτό στα ερωτήματα και σε οποιαδήποτε πιθανή εξήγηση των θεατών. Συνήθως, το πρώτο μέρος της ταινίας εκλαμβάνεται ως πραγματικό και το άλλο ως φανταστικό. Ο Fred δηλαδή, σκοτώνει τη γυναίκα του, συλλαμβάνεται και καταδικάζεται σε θάνατο. Μέσα στο κελί ονειρεύεται μια άλλη ζωή, στην οποία είναι ο Pete και είναι ερωτευμένος με την ίδια γυναίκα την Alice. Με τον τρόπο αυτό η μεταμόρφωση του Fed σε Pete και αντίστροφα μπορεί να εξηγηθεί με λογικό τρόπο. Εάν γίνει αποδεκτή η άποψη αυτή παρατηρείται το ακόλουθο πρόβλημα. Κανένα από τα δύο μέρη δεν παρουσιάζεται αισθητικά περισσότερο πραγματικό από το άλλο. Η αρχή του πρώτου μέρους, όπου οι μισοφωτισμένοι χώροι, οι αργοί διάλογοι και τα αργά fade in\fade out δημιουργούν ονειρώδη ατμόσφαιρα, μοιάζει εξωπραγματική. Γρήγορα, όμως, τα μέσα αυτά εμφανίζονται και στο δεύτερο μέρος. Μόνο στην αρχή του δεύτερου μέρους κυριαρχεί η διαυγής και φωτεινή ατμόσφαιρα των εξωτερικών χώρων. Επιπλέον, το πρώτο μέρος περιέχει την ιδιότυπη σκηνή του διαλόγου του Fred με τον μυστηριώδη άνθρωπο η οποία δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί πραγματική. Αντίστοιχα, στο δεύτερο μέρος μετά τη δολοφονία του Andy ο Pete έχει παραισθήσεις. Κινείται μέσα σε ξενοδοχείο όπου βλέπει την Alice στα κόκκινα σαν μια προσωποποίηση του διαβόλου. Η ιστορία δε του δεύτερου κομματιού μοιάζει αρκετά μπανάλ ώστε να θυμίζει τις υποθέσεις άλλων παλαιότερων ταινιών του Hollywood. Φαίνεται επίπλαστη, σαν να την έχει δημιουργήσει στο μυαλό του ο Fred. Ο Lynch, συνεπώς, αρνείται να σηματοδοτήσει με κάποιο τρόπο τι είναι πραγματικό και τι όχι.
Μία σκηνή στα πρώτα λεπτά του έργου προειδοποιεί τον θεατή για τους «κανόνες» της ταινίας και για την άρνηση του σκηνοθέτη να διακρίνει το πραγματικό από το φανταστικό. Το ζευγάρι είναι στο κρεβάτι και ο Fred λεει ότι είδε ένα όνειρο το προηγούμενο βράδυ. Αρχίζει να το διηγείται στην Renee και όπως η φωνή του ακούγεται η ταινία περνάει με straight cut σε ένα πλάνο όπου o Fred ντυμένος και όρθιος κινείται μέσα στο σπίτι. Ο θεατής υποχρεώνεται να υποθέσει ότι όσα βλέπει είναι το όνειρο που διηγείται ο Fred. Είναι, όμως, όντως έτσι; Η συγκεκριμένη σκηνή τελειώνει με ένα ουρλιαχτό της Renee και τον Fred τινάζεται τρομαγμένος από κάποιο όνειρο στο κρεβάτι του. Είναι πολύ δύσκολο να αποφασίσει κανείς τι συμβαίνει εδώ. Η σκηνή αυτή είναι μέρος του ονείρου του Fred; Η ταινία γύρισε ξαφνικά πίσω στο χρόνο, στην προηγούμενη ημέρα και ο θεατής βλέπει τον ήρωα να ξυπνά από τον εφιάλτη που πριν λίγο περιέγραφε; Ενδεχομένως, το σημαντικό στοιχείο εδώ, να είναι ότι ο σκηνοθέτης συγχωνεύει απόλυτα το όνειρο- τη φαντασία με την πραγματικότητα. Επίτηδες τα μπλέκει αρνούμενος να διακρίνει το ένα από το άλλο. Σε όλο το έργο όπως και σε αυτήν εδώ τη σκηνή η πραγματικότητα και ο διαχωρισμός της από την φαντασία είναι τουλάχιστον δυσδιάκριτος.
Κα εάν δεν υπάρχει τρόπος ορισμού της πραγματικότητάς;
Ο Lynch υποστηρίζει ότι η πραγματικότητα δεν είναι πιο αντικειμενική από την φαντασίωση. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να απομονώσει πλήρως όσα αντιλαμβάνεται για τον εξωτερικό κόσμο από τις ιδέες, την κουλτούρα του, τα συναισθήματα του και άλλα στοιχεία της ταυτότητας του. Κάθε φορά που προσπαθεί να ορίσει την πραγματικότητα, στην ουσία επιτυγχάνει μόνο μια προσωπική ερμηνεία της. Σύμφωνα με αυτή τη λογική τόσο η φαντασία όσο και η πραγματικότητα βρίσκονται στο κεφάλι του υποκείμενου και για το λόγο αυτό η διάκρισή τους είναι τόσο δύσκολη. Ο ήρωας του Lost Highway διατυπώνει την ιδέα αυτή ξεκάθαρα στα λόγια του. Οι αστυνομικοί που έχει καλέσει να διερευνήσουν τις μυστηριώδεις κασέτες τον ρωτούν εάν ο ίδιος έχει video camera. Εκείνος απαντάει ότι δεν του αρέσουν οι κάμερες. Προτιμά να θυμάται τα πράγματα με το δικό του τρόπο όπως τα θυμάται όχι απαραίτητα με τον τρόπο με τον οποίο έγιναν. Οι μνήμη δηλαδή είναι και αυτή πλήρως υποκειμενική όπως και η φαντασία. Δεν αποτελεί πραγματικότητα αλλά μια υποκειμενική ερμηνεία της πραγματικότητας. Εάν κάποιος αποδεχτεί τον ισχυρισμό αυτό είναι πολύ εύκολο να δεχτεί και ότι το άτομο ανά πάσα στιγμή επιχειρεί μια υποκειμενική ερμηνεία της πραγματικότητας και ότι ποτέ δεν μπορεί να δει την πραγματικότητα αντικειμενικά. Οι αισθήσεις του, οι εμπειρίες του, τα συναισθήματα του όλα χρωματίζουν τον εξωτερικό κόσμο, την πραγματικότητα.
Σημείωση: Απόσπασμα από το διδακτορικό.

4 comments:

tentas said...

πολυ γερη η αναλυση σου...
η αποψη μου περι νοηματος ειναι οτι ο Fred απογοητευμενος απο την ερωτικη σχεση με την γυναικα του (εκεινη τον χτυπα στον ωμο μετα την αποτυχημενη τους ερωτικη πραξη) φανταζεται πως θα ηταν η ζωη τους αν ηταν "2 αλλοι"(αυτος ένας τυχαιος νεαρος και αυτη η γυναικα του ταδε...)Θα μπορουσε τοτε να ναι ολοκληρωμενη ποτε αυτη η σχεση? θα μπορουσε να κατακτησει ολοκληρωτικα αυτην την "μοιραια" γυναικα? η απαντηση που δινει στο τελος η ταινια ειναι ΟΧΙ.
τα υπολοιπα στοιχεια της ταινιας, ειναι εντυπωσιασμοι,ενα αινιγμα για τον θεατη,αναπαντητα ερωτηματα και ατμοσφαιρα φυσικα,κοινως ενα mindfuck .Ο Λιντς ειναι μεγας γνωστης του "πως δομείται μια ταινια" και εδω παιζει με τον θεατη (οχι τιμια,κατα τη γνωμη μου)

Helen said...

Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους μου αρέσει ο Λιντς είναι η εκπληκτική ατμόσφαιρα στα έργα του αλλά και το γεγονός ότι τα έργα του διαθέτουν πολλά επίπεδα και ερμηνείες. Συμφωνώ μαζί σου λοιπόν ότι σε ένα επίπεδο το νόημα του έργου είναι ότι ο ήρωας προσπαθεί να γνωρίσει, να καταλάβει και τελικά να κατακτήσει τη μοιράια γυναίκα που διαρκώς του διαφεύγει. Οι προσπάθειές του όμως δεν έχουν ποτέ αποτέλεσμα και το μόνο που κατορθώνει είναι να αυτοκαταστραφεί. Όταν γυρνά να αφήσει το μύνημα στον εαυτό του, στην ουσία τον προειδοποιεί ότι δεν χρειάζεται να κάνει όλο αυτόν τον κόπο για να κατακτήσει τη γυναίκα του. Φυσικά αποτυγχάνει και η αφήγηση ξεκινά από την αρχή. Εάν όμως μείνει κάποιος μόνο εδώ τότε όλα τα άλλα στοιχεία της ταινίας είναι άχρηστα και απλά ο Λιντσ παίζει μαζί μας όπως λες και εσύ ο ίδιος. Δεν νομίζω όμως ότι τα υπόλοιπα στοιχεία είναι απλά ένας εμπαιγμός του σκηνοθέτη προσ τον θεατή. Πιστεύω ότι η διάκριση πραγματικού και φανταστικού και η ακύρωση της έννοιας της αντικειμενικής πραγματικότητας είναι ένα στοιχείο που εμφανίζεται σχεδόν σε όλα τα έργα του Λιντς (μοναδική εξαίρεση ίσως το Straight Story....το οποίο μάλλον δεν είναι και τυχαίο που έχει αυτό τον τίτλο). Το γεγονός ότιθ μπορώ να βρω τα στοιχεία αυτά και τα θέματα αυτά και σε άλλα έργα του Λίντς έχω την αίσθηση ότι ισχυροποιεί την άποψη που έχω για το Lost Highway. Διάβασε και την ανάλυση που έχω γράψει για το Mullholand Drive.

Anonymous said...

Το Lost Highway δεν είναι απλώς η αγαπημένη μου ταινία, τη λατρεύω, αλλά απογυμνωμένη από τα σκηνοθετικά ευρήματα του Λυντς και το παιγνίδι μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, η υπόθεση είναι πολύ απλή. Κι εκεί είναι η ευφυία της ταινίας για μένα.
Ο Λυντς δεν εξηγεί ποτέ τα δημιουργήματά του γιατί θεωρεί ότι η τέχνη δεν (πρέπει να) εξηγείται, αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση μας έκανε μια τεράστια χάρη. Αποκάλυψε (μόνο) ότι το βασικό θέμα της ταινίας, είναι ότι ο Φρεντ πάσχει από μία σπάνια ασθένεια, ονόματι: psychogenic fugue (characterized by reversible amnesia for personal identity and usually involves unplanned travel or wandering, and is sometimes accompanied by the establishment of a new identity). Οπότε η φράση κλειδί όλης της ταινίας έρχεται δια στόματος Φρεντ (στους αστυνομικούς):
"Δεν μου αρέσουν οι κάμερες. Προτιμώ να θυμάμαι τα πράγματα με το δικό μου τρόπο, όχι απαραίτητα με τον τρόπο με τον οποίο έγιναν."
Τα πράγματα είναι απλά: Ο Φρεντ σκοτώνει την γυναίκα του, πάει φυλακή και καταδικάζεται σε θάνατο στην ηλεκτρική καρέκλα. The end.
Τα μόνα αληθινά γεγονότα σε πραγματικό χρόνο που βλέπουμε, είναι η σύλληψη/ανάκριση του Φρεντ, ότι μπαίνει/βρίσκεται στο κελί του και στο τέλος ότι πεθαίνει στην ηλεκτρική καρέκλα. Αν και το τελευταίο το βλέπουμε έμμεσα, μέσω της αλλοιωμένης πραγματικότητας του Φρεντ.
Το πριν τη φυλακή που σε μπερεδεύει, είναι απλώς ο τρόπος που "θυμάται" και εξιστορεί ο Φρεντ τα γεγονότα κατά την ανάκρισή του. Εξ ου και το αποστειρωμένο οικογενειακό περιβάλλον, οι λίγο αφύσικοι/ξύλινοι διάλογοι με τη γυναίκα του κ.τ.λ Η σκηνή του ονείρου είναι το υποσυνείδητο του Φρεντ που του υπενθυμίζει ότι, όσο κι αν θέλει να το αρνείται πλάθωντας μιαν άλλη πραγματικότητα, αυτός σκότωσε τη γυναίκα του. Το δε θέμα με τις βιντεοταινίες, δεν είναι τίποτ' άλλο από μια δικαιολογία στο μυαλό του Φρεντ, και κατ' επέκταση η ομολογία του στους αστυνομικούς, για το πώς σκοτώθηκε η Αλις. Γι' αυτό και σ' ένα σημείο βλέπουμε ότι παρακολουθώντας την βιντεοκασέτα που "του έστειλαν", βλέπει τον εαυτό του πάνω από το διαμελισμένο σώμα της γυναίκα του και σοκάρεται. Το υποσύνείδητό του πάλι δεν τον αφήνει να ξεχάσει.
Όταν μπαίνει στη φυλακή και συνειδητοποιεί προφανώς πως αυτός είναι ο δολοφόνος, δεν μπορεί να το αντέξει και πλάθει πάλι μια άλλη πραγματικότητα όπου γίνεται ένας εντελώς άλλος άνθρωπος με μια φαινομενικά διαφορετική και ανέμελη ζωή. Το υποσυνείδητό του όμως παίρνει τον πρώτο λόγο για ακόμη μια φορά και τον φέρνει αντιμέτωπο με αυτά που θέλει να ξεχάσει. Τον ίδιο περίπου σκοπό εξυπηρετεί και ο Μ.Μ. (mystery man, ο τύπος με τα βγαλμένα φρύδια). Ηταν απλώς η προσωποποίηση της λογικής που τον επανέφερε στα πραγματικά γεγονότα από τα οποία προσπαθούσε να ξεφύγει διακαώς.
Κατά τα άλλα δεν ξέρουμε τίποτα άλλο για τη ζωή του Φρεντ και της Άλις. Δεν ξέρουμε αν η σκηνή με το θυροτηλέφωνο -την πρώτη φορά- έιναι πραγματική ή προϊόν της φαντασίας του Φρεντ. (Την δεύτερη φορά τα έχει κάνει τόσο μαντάρα, που έχει μπλέξει τα πάντα μες στο μυαλό του). Αν η γυναίκα του ήταν έτσι όπως αφήνει να εννοηθεί σ' όλη την ταινία ή αν ήταν όλα αποκύημα της φαντασίας του λόγω της υπερβολικής ζήλιας του, αν υπήρχε ο Ντικ Λοραν κι αν ήταν αυτός που φανταζόταν ή ένα τυχαίο όνομα που ίσως άκουσε κάποτε.
Ο Λυντς αφήνει τον κάθε θεατή να βγάλει τα δικά του συμπεράσματά για τα επί μέρους κομμάτια και να γεμίσει τα κενά. Η Χαμένη Λεωφόρος δεν είναι τίποτ' άλλο από το μυαλό και την προσωπικότητα του πρωταγωνιστή.

Anonymous said...

ΥΓ: Η σκηνή με τον Ντικ Λοραν προέκυψε από πραγματικό γεγονός. Μια μέρα κάποιος χτύπησε το θυροτηλέφωνο του Λυντς και όταν αυτός απάντησε, άκουσε μια φωνή να του λέει, "Dick Laurent is dead". Πήγε στο παράθυρο να δει ποιος είναι άλλά το σπίτι του δεν είχε άμεση πρόσβαση σε παράθυρο στην μπροστινή μεριά του σπιτιού κι έτσι μέχρι να φτάσει ο άγνωστος είχε φύγει. Από αυτό το γεγονός εμπνεύστηκε την ταινία. Όταν αργότερα έψαχνε σπίτι για τα γυρίσματα του Lost Highway, έψαχνε απεγνωσμένα για αρκετό διάστημα ένα σπίτι που να μην έχει παράθυρο εύκολα προσβάσιμο προς την είσοδο όπως και στο δικό του, κι έτσι αναγκάστηκε να αγοράσει το σπίτι που υπάρχει στην ταινία και να το μετατρέψει. Βρίσκεται πολύ κοντά στη Μαλχόλαντ ντραιβ που γυρίστηκε η επόμενή του ταινία και πολλά από τα έπιπλά του σπιτιού είναι κατασκευασμένα από τον ίδιο.